So sánh các tuyến trekking Tây Tạng kinh điển (Ganden đến Samye, Tsurphu đến Yangpachen, Everest và vòng kora Kailash), cùng giấy phép, mùa đi và điểm khác biệt của kiểu trekking cắm trại ở đây so với Nepal.
Trả lời nhanh: Trekking ở Tây Tạng là cắm trại chứ không phải kiểu đi bộ nghỉ đêm ở teahouse (nhà nghỉ dọc đường): không có mạng lưới lodge như ở Nepal, nên mọi tuyến đều đi cùng hướng dẫn viên, súc vật thồ hoặc xe hỗ trợ, và lều của riêng bạn. Các tuyến kinh điển là Ganden đến Samye (bốn ngày), Tsurphu đến Yangpachen (ba đến bốn ngày), Old Tingri đến trại nền Everest (EBC) (ba đến bốn ngày) và vòng kora núi Kailash (kora: vòng hành hương quanh nơi thiêng) (ba ngày). Mùa đi là từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 6 và từ giữa tháng 9 đến cuối tháng 10, và độ khó gần như hoàn toàn nằm ở độ cao chứ không phải địa hình kỹ thuật.
Nhiều người đến với kỳ vọng Tây Tạng giống Annapurna Circuit nhưng có tu viện đẹp hơn. Không phải vậy. Ở đây không có lodge, không có bảng thực đơn, không có dòng người đi bộ nối đuôi để bám theo. Thay vào đó là sự trống vắng đích thực: những tuyến nhiều ngày vượt qua các đèo 5.000 m, cắm trại bên suối và gặp những người du mục chứ không phải các đoàn trekking.
Sự trống vắng đó chính là sức hấp dẫn, và cũng là lý do trekking ở đây cần tổ chức nhiều hơn so với bên Nepal.
Trước hết là các quy định
Du khách nước ngoài không thể tự trekking ở Tây Tạng. Cùng khuôn khổ chi phối phần còn lại của chuyến đi cũng áp dụng trên đường mòn: bạn đi cùng một công ty lữ hành được cấp phép, có hướng dẫn viên đi cùng, và lộ trình của bạn quyết định bạn cần những giấy phép nào. Ngoài giấy phép du lịch Tây Tạng (Tibet Travel Permit), các khu trekking bên ngoài Lhasa cần giấy phép đi lại dành cho người nước ngoài (Alien's Travel Permit), và bất cứ tuyến nào hướng về Kailash và miền viễn tây còn cần giấy phép khu vực quân sự / hạn chế (Military / Restricted Area Permit). Các giấy phép cho tuyến hạn chế này mất nhiều thời gian hơn đáng kể để xin: hãy tính khoảng một tháng thay vì hai tuần.
Hệ quả thực tế là không có chuyện đến nơi rồi mới quyết định đi bộ một chuyến. Lộ trình được cố định ngay khi đặt tour, vì giấy tờ được cố định ngay khi đặt tour.
Các tuyến kinh điển
Ganden đến Samye: tuyến mà hầu hết mọi người nhắc đến
Khoảng 80 km trong bốn ngày, nối hai trong những tu viện quan trọng nhất của Phật giáo Tây Tạng. Bạn xuất phát từ vị trí cao ở Ganden, trên 4.500 m, vượt đèo Shug-la ở độ cao khoảng 5.250 m và đèo Chitu-la ngay sau đó, rồi xuống dốc đều đặn qua những thung lũng chăn thả đến Samye ở độ cao khoảng 3.600 m.
Đây là tuyến trekking nổi tiếng nhất Tây Tạng không phải ngẫu nhiên: đường đi không đòi hỏi kỹ thuật, hành trình từ tu viện này sang tu viện kia cho các ngày đi một hình hài rõ ràng, và việc xuống dốc có nghĩa là bạn kết thúc ở độ cao thấp hơn lúc xuất phát. Dù vậy tuyến này vẫn đòi hỏi nhiều. Hai đèo trên 5.000 m trong bốn ngày đòi hỏi bạn phải đến nơi với cơ thể đã thích nghi độ cao đầy đủ.
Tsurphu đến Yangpachen
Ba đến bốn ngày, khoảng 60 km, vượt đèo Lasar-la ở độ cao xấp xỉ 5.300 m. Cao hơn và vắng hơn Ganden–Samye, đi nhiều hơn trên đồng cỏ du mục rộng mở và ít hơn trên đường mòn có sẵn. Tuyến bắt đầu gần Lhasa nên dễ đưa vào lịch trình, và kết thúc gần suối nước nóng Yangpachen.
Old Tingri đến trại nền Everest
Ba đến bốn ngày tiến đến sườn bắc bằng đôi chân thay vì đi xe, vượt đèo Lamna-la ở độ cao khoảng 5.200 m và đến Rongbuk với ngọn núi hiện ngay trước mặt suốt cả ngày cuối. Với ai thấy phiên bản đi xe vào trại nền Everest là quá dễ, đây chính là câu trả lời.
Kangshung: sườn đông của Everest
Lựa chọn nghiêm túc: tám đến mười ngày từ thung lũng Kharta qua đèo Langma-la, đi vào một thung lũng xanh, có băng hà mà hầu như không ai nhìn thấy, bên dưới mặt ít người đến nhất của Everest. Dài hơn, ẩm ướt hơn và khó hơn đáng kể so với mọi tuyến khác trong danh sách, với rủi ro thời tiết thật sự. Đáng đi nếu bạn có đủ ngày và đủ sức chân.
Vòng kora núi Kailash
52 km trong ba ngày quanh ngọn núi thiêng nhất châu Á, vượt đèo Drolma La ở độ cao 5.630 m, điểm cao nhất mà đa số người trekking ở Tây Tạng từng đặt chân đến. Dọc đường có chỗ ở đơn giản tại các nhà khách, khiến đây là tuyến duy nhất không phải chuyến cắm trại. Tuyến ngắn nhưng không dễ, và nằm ở cuối một hành trình đường bộ dài. Xem hướng dẫn hành hương Kailash.
Shalu đến Nartang
Hai đến ba ngày gần Shigatse, phần lớn chiều dài nằm dưới 4.300 m, đi theo một con đường buôn bán cổ giữa hai tu viện. Lựa chọn hiển nhiên nếu bạn muốn nếm thử trekking mà không dành cả chuyến đi cho nó, hoặc nếu trong đoàn có người thể lực không đồng đều.
Tóm tắt nhanh
| Tuyến | Số ngày | Độ cao tối đa | Độ khó |
|---|---|---|---|
| Shalu – Nartang | 2–3 | ~4.300 m | Dễ |
| Ganden – Samye | 4 | ~5.250 m | Trung bình |
| Tsurphu – Yangpachen | 3–4 | ~5.300 m | Trung bình |
| Old Tingri – trại nền Everest | 3–4 | ~5.200 m | Trung bình |
| Vòng kora Kailash | 3 | 5.630 m | Trung bình – khó |
| Kangshung / sườn đông | 8–10 | ~5.330 m | Khó |
Thời điểm nên đi
Có hai khoảng thời gian phù hợp. Cuối tháng 4 đến đầu tháng 6 cho bạn thời tiết khô, ổn định, tầm nhìn núi quang và đêm lạnh. Giữa tháng 9 đến cuối tháng 10 là mùa của những người sành sỏi: ánh sáng đẹp nhất, không khí trong nhất và đám đông mùa hè đã đi hết, đổi lại là những đêm lạnh dần khi tháng 10 trôi qua.
Tháng 7 và tháng 8 ấm và xanh nhất, nhưng gió mùa lan tới phía nam và phía đông dãy Himalaya, nghĩa là mây phủ đỉnh núi và bùn trên đường mòn. Trekking mùa đông ở những độ cao này dành cho các đoàn thám hiểm chứ không phải chuyến nghỉ dưỡng. Chi tiết từng tháng có trong bài thời điểm đẹp nhất để đến Tây Tạng.
Một chuyến trekking thực sự được hỗ trợ ra sao
Súc vật thồ, gồm bò yak hoặc ngựa cùng người chăn dắt, được thuê tại điểm xuất phát và mang lều, thực phẩm cùng đồ nặng của cả đoàn. Bạn chỉ đi bộ với một ba lô nhỏ. Một xe hỗ trợ thường đón đoàn ở những chỗ lộ trình chạm đến đường xe, chở các túi hành lý bạn không cần dùng trên đường mòn. Hướng dẫn viên đi bộ cùng bạn và một đầu bếp đi cùng đoàn trên các tuyến dài hơn.
Hãy tự mang giày bốt, túi ngủ và quần áo nhiều lớp; lều, đệm và dụng cụ nấu ăn đi kèm chuyến đi. Khi đã bắt đầu thì không có nơi nào để mua gì cả, cũng không có gì để bổ sung, nên những gì rời điểm xuất phát cũng là tất cả những gì bạn có.
Thể lực, và yếu tố thực sự quyết định
Bạn không cần kỹ năng kỹ thuật cho bất kỳ tuyến nào ở trên. Điều bạn cần là khả năng đi bộ năm đến bảy giờ mỗi ngày trên địa hình gồ ghề, với lượng oxy chỉ khoảng một nửa so với mức bạn quen.
Vế cuối cùng đó chính là toàn bộ câu chuyện. Một người chạy bộ khỏe vừa bay đến Lhasa hôm qua sẽ vất vả khi vượt đèo Shug-la; một người đi bộ thể lực vừa phải đã trải qua bốn ngày trước ở độ cao sẽ ổn. Hãy đưa việc thích nghi độ cao vào lịch trình trước khi chuyến trekking bắt đầu, chứ không phải vào chính chuyến trekking: xem kế hoạch thích nghi độ cao và tìm hiểu về say độ cao trước khi bạn quyết định.
Có hai ghi chú thực tế rút ra từ đó. Xuống thấp là cách xử trí bệnh do độ cao, và trên đường trekking, xuống thấp nghĩa là đi bộ hoặc cưỡi ngựa ra ngoài, mất hàng giờ chứ không phải vài phút; vì vậy chúng tôi lên kế hoạch tuyến với các điểm sơ tán và xem xét nghiêm túc các triệu chứng ngay từ sớm. Và không chuyến trekking nào nên bắt đầu trong ba ngày đầu sau khi đặt chân lên cao nguyên, bất kể lịch ghi thế nào.
Trekking có phù hợp với chuyến đi của bạn không?
Trekking hợp với những ai muốn cảm nhận cao nguyên bằng nhịp bước chân và sẵn lòng đổi sự tiện nghi lấy không gian. Nếu bạn muốn ngắm tu viện, hồ nước và Everest từ trên xe, với một vòi sen nóng vào cuối mỗi ngày, một tour thông thường sẽ khiến bạn hài lòng hơn, và điều đó chẳng có gì đáng ngại.
Nếu trekking thực sự hấp dẫn bạn, hãy cho chúng tôi biết bạn có bao nhiêu ngày và trước đây bạn từng đối mặt với độ cao đến mức nào, chúng tôi sẽ nói thật với bạn tuyến nào trong số này phù hợp cho chuyến đi của bạn. Hãy bắt đầu bằng một tin nhắn.
Cùng chúng tôi lên kế hoạch chuyến đi Tây Tạng
Lo trọn giấy phép, hướng dẫn viên bản địa, giá cả minh bạch. Cho chúng tôi biết ngày đi, chúng tôi sẽ gửi lịch trình thiết kế riêng.
Hỏi đáp
Không. Du khách nước ngoài trekking cùng một công ty lữ hành được cấp phép và một hướng dẫn viên, và lộ trình quyết định cần những giấy phép nào: giấy phép đi lại dành cho người nước ngoài cho các khu vực ngoài Lhasa, và giấy phép khu vực quân sự / hạn chế cho Kailash và miền viễn tây. Vì giấy tờ được cố định ngay khi đặt tour, lộ trình cũng vậy.
