Cẩm nang du lịch Gyantse: bảo tháp Kumbum và tu viện Pelkor Chode

Gyantse là cái tên đọng lại với du khách rất lâu sau chuyến đi Tây Tạng. Từng là thị trấn lớn thứ ba của Tây Tạng và là trung tâm buôn bán len, nơi đây giữ được nét Tây Tạng xưa mà các thành phố lớn hơn phần nhiều đã mất. Nằm ở độ cao 3.950 m trên con đường giữa Lhasa và Shigatse, Gyantse nổi tiếng hơn hết vì hai điều: bảo tháp Kumbum nhiều tầng và tu viện chung tường với nó, Pelkor Chode. Với nhiều người, nửa ngày ở đây là điểm nhấn của cả hành trình.

Vị trí của Gyantse

Gyantse cách Lhasa khoảng 230 km về phía nam và cách Shigatse khoảng 100 km về phía đông, trong thung lũng Nyang Chu rộng lớn. Hầu như luôn được ghé thăm trên tuyến phía nam đầy cảnh đẹp giữa hai thành phố, chính là con đường băng qua đèo Kamba La phía trên hồ Yamdrok xanh ngọc lam và đi ngang sông băng Karola. Khung cảnh ấy, được những cánh đồng lúa mạch vây quanh và được một pháo đài cổ trên ngọn đồi đá nhìn xuống, mang lại cho thị trấn nhịp sống thong thả, đầy dấu ấn sinh hoạt.

Vì du khách nước ngoài khám phá Tây Tạng bằng tour có hướng dẫn và giấy phép, Gyantse nằm trong một tuyến đi rộng hơn, không phải nơi bạn tự đến. Nó kết hợp tự nhiên với Shigatse, và hai nơi cùng nhau tạo nên cốt lõi của phần lớn lịch trình miền trung Tây Tạng.

Bảo tháp Kumbum

Kumbum ở Gyantse là ngôi sao. Khởi công năm 1427, đây là một bảo tháp (chorten) nhiều tầng khổng lồ vươn lên chín tầng đến cao khoảng 32 m, các tầng quét vôi trắng bậc thang lên đến mái vòm vàng được vẽ "đôi mắt trí tuệ" luôn dõi nhìn. Bên trong, một chuỗi các gian thờ nhỏ xoắn ốc, hơn bảy mươi gian, chứa đầy hàng ngàn bích họa và tượng. Tên Kumbum có nghĩa là "một trăm nghìn hình ảnh", và đi lên qua các tầng cảm giác như leo qua cả một vũ trụ được vẽ nên.

Đây là bảo tháp lớn nhất thuộc loại này ở Tây Tạng và là một trong những bộ sưu tập nghệ thuật tôn giáo Tây Tạng thế kỷ 15 còn tồn tại tinh túy nhất. Hãy dành thời gian leo chậm, vừa vì độ cao vừa vì mỗi chiếu nghỉ đều đáng để dừng lại. Phong cách nghệ thuật pha trộn ảnh hưởng của Tây Tạng, Newar (Nepal) và Trung Quốc, phản ánh vị trí xưa của Gyantse trên các tuyến thương mại, và các bích họa được bảo tồn đáng kinh ngạc, với những vị Phật thanh thản, các vị hộ pháp dữ tợn và những mandala tinh xảo phủ kín tường ở mọi tầng.

Tu viện Pelkor Chode

Chung khuôn viên có tường bao là Pelkor Chode, xây lần đầu năm 1418. Điều làm tu viện khác thường là lịch sử chứa nhiều phái Phật giáo dưới một mái nhà, với các học viện của phái Cách Lỗ (Gelug), phái Tát Ca (Sakya) và truyền thống Buton cùng tồn tại trong một quần thể, một ví dụ hiếm hoi về sự hòa hợp giữa nhiều phái. Sảnh hội chúng tường đỏ có những pho tượng và bích họa cổ đẹp và rất đáng dành thời gian bên cạnh Kumbum.

Pháo đài Gyantse Dzong

Phía trên thị trấn là pháo đài Gyantse Dzong, một thành lũy trên sống núi dốc có nguồn gốc từ nhiều thế kỷ trước. Nơi đây nổi tiếng quốc tế nhất với cuộc phòng thủ thị trấn năm 1904. Bạn có thể leo lên để ngắm toàn cảnh mái nhà, tu viện và những cánh đồng xung quanh, dù đoạn leo thực sự tốn sức ở độ cao này và là tùy chọn trong hầu hết các tour. Từ trên tường thành, bố cục cả thị trấn hiện rõ: khuôn viên tu viện có tường bao, cụm nhà quét vôi truyền thống, và những cánh đồng lúa mạch trải dài đến các ngọn đồi bao quanh, một thị trấn thung lũng Tây Tạng kinh điển nhìn từ trên cao.

Gyantse cũng giữ được nhiều cảnh quan phố xá cũ hơn hầu hết các thị trấn Tây Tạng, và một vòng đi bộ ngắn qua khu phố truyền thống bên dưới pháo đài, nơi những ngôi nhà đá và gỗ xếp dọc các ngõ hẹp, cho cảm nhận cụ thể về một thị trấn buôn bán trên cao nguyên ngày xưa trông và sống ra sao.

Gyantse nằm ở đâu trong chuyến đi của bạn

Gyantse hiếm khi là điểm đến riêng; đây là viên ngọc ở giữa chặng đường từ Lhasa đến Shigatse. Một chuyến đi có ghé thị trấn này diễn ra như sau:

• Thích nghi độ cao ở Lhasa hai hoặc ba ngày.
• Đi xe trên tuyến phía nam đầy cảnh đẹp qua đèo Kamba La, dừng ở hồ Yamdrok và sông băng Karola.
• Dành giữa ngày ở Gyantse để xem Kumbum và Pelkor Chode.
• Tiếp tục đến Shigatse nghỉ đêm.